The Passion of the Christ - Review

Donderdag 01 April 2004 om 00:47

Het is een film, en dat hoefde ik mezelf niet voor te houden. Gedurende de hele film had ik geen moment het idee dat het te dichtbij kwam, dat het te echt was. Daarvoor zorgden niet alleen de meer of minder subtiele afwijkingen van de bijbelteksten, maar vreemd genoeg ook de subliem uitgewerkte beeldtaal en de filmisch-retorische verhaallijn.

Gibson is een meesterverteller, die nu echter vooral bijzonder gedreven lijkt om een boodschap over te brengen. En daartoe haalt hij de beproefde, haast clichematige beeldtaal van de flashback uit de kast. Een strategie waarmee hij er wellicht onbedoeld voor zorgt dat je je steeds bewust bent van het feit dat je naar een film kijkt - maar waarmee hij desondanks het evangelie bijzonder krachtig vertelt.

Gibson's passievertelling begint in de tuin van Gethsemane. Jezus' strijd, de verleiding door de satan, de gevangenneming - het is allemaal mooi in beeld gebracht. Fraaie fotografie.

Dan begint het geweld. Eerst nog redelijk afgepast, maar nog voor Jezus voor de hogepriesters is geleid is zijn gezicht al kapot geslagen. De farce van de 'rechtspraak', Jezus die als een hete aardappel wordt doorgegeven door Pilatus aan Herodes, zijn veroordeling door Pilatus als geste aan de meute - het neigt naar het groteske. De hogepriesters zijn bloeddorstig, Herodes vilein (Gibson heeft teveel naar Jesus Christ Superstar gekeken), Barabbas ("zoon van de vader") haast bespottelijk in zijn slechtheid. Pilatus komt er genadig vanaf: in plaats van de berekende wreedaard die de geschiedenis neerzet tekent Gibson een door politieke en filosofische dilemma's getormenteerde man, heen en weer geslingerd tussen gevoelens van mededogen jegens Jezus en angst voor oproer.

Dan barst het lijfelijke geweld tegen Jezus pas goed los. De afranseling met rieten, gevolgd door de geseling met de karwats, waarvan de weerhaken stukken huid en weefsel van Jezus' lichaam rukken, het rondspattende bloed - Gibson deinst er niet voor terug het allemaal zeer plastisch in beeld te brengen. Het staat in ruw contrast met de gecultiveerde, liturgische verkondiging van de lijdensweg zoals ik die op zovele Goede Vrijdagen heb beluisterd in de kerk, en zelf vele malen heb bezongen in Johannes- en Matthäuspassies.

Toch is het niet het geweld dat de film zo indrukwekkend maakt. Dat zijn juist de flashbacks: op het hoogtepunt van de wreedheid, als je jezelf voelt vollopen met woede en haat jegens de wrede soldaten, het onrecht dat Jezus wordt aangedaan, als je langzamerhand een afkeer krijgt van deze hele verrotte klotewereld - dan schakelt Gibson terug naar Jezus, die de voeten van zijn discipelen wast en hen voorhoudt dat ze elkaar moeten dienen.

Dit recept wordt consequent toegepast: als Jezus tijdens de kruisgang neervalt en Maria hem probeert te bereiken wordt de scene doorsneden met beelden van Maria die naar haar gevallen kindje toe rent, als Jezus de dichtgeslagen ogen opslaat en de Olijfberg ziet worden we teruggevoerd naar de zaligsprekingen, als de spijker door Gibson (letterlijk!) in zijn linkerhand wordt gedreven zien we het geweld afgewisseld met Jezus die bij de instelling van het avondmaal het brood breekt en de wijn uitgiet. Het contrast tussen het extreme geweld in de doorgaande lijn en de totale Liefde en harmonie van Jezus in de flashbacks werkt bijzonder sterk. Gibson is hierin volledig bijbels: Jezus' boodschap wordt helder verteld, het zelfverkozen lijden, Jezus die zijn lichaam geeft om onze overtredingen, het komt allemaal zeer duidelijk over. Het wordt er letterlijk ingehamerd.

Wat dat doet met het publiek? Dat zit stil, sommigen met een brok in de keel, sommigen huilend, sommigen met een strak gezicht. Na afloop blijft menigeen zitten om met elkaar verder te praten. Niemand is onaangeroerd.

Buiten de zaal worden we opgewacht door vertegenwoordigers van de kerken in Utrecht, die een flyer uitdelen met adressen van kerken waar je terecht kunt als je Jezus in het echt wilt ontmoeten. Een goede actie. In sommige plaatsen kun je direct na afloop praten met nazorg-teams, maar gisteravond zou ik dat als opdringerig hebben ervaren. Daarvoor heeft de film teveel impact: je bent overdonderd. Laat dat eerst maar eens zakken, om na een paar dagen rustig contact op te nemen als je meer wilt weten.

Vanavond meer: deze dag zit verder vol met een cursus. Benieuwd of ik m'n kop erbij kan houden. Gotta go...

- Review

- Kanttekeningen

- Ondertitels

- Timon Ramaker

- The Life

- Passion weblog

Naar de voorpagina | E-mail GJ | zeven reacties

Reisgenoten

gravatar for Marc

Mooie recensie. Dat Gibson zelf de spijker sloeg is trouwens een hoax, zie http://urbanlegends.about.com/cs/celebri...

Marc (URL) · 01-04-’04 11:54 · Reageer op Marc

gravatar for Gert Jan

Marc, jouw link bevestigt toch juist dat verhaal?

Gert Jan (URL) · 01-04-’04 12:11 · Reageer op Gert Jan

gravatar for Dave

Mooie beschrijving, dat effect van die geweld-flashback-geweld had ik nog niet zo ontdekt. Misschien is het nog een beetje te ‘vers’, maar… Wat vond je er van? Wat deed het met je? :-)

Dave (URL) · 01-04-’04 13:26 · Reageer op Dave

gravatar for Gert Jan

Dave, het werkte bij mij als een Jerommeke mokerslag. Je weet wel, Jerom geeft een rotsblok een dreun, en Suske en Wiske staan wat vreemd te kijken dat er niets gebeurt. Tot de rots doorkrijgt wat ‘m is overkomen, en vervolgens vergruizelt.

De eerste dagen keek ik vooral technisch naar de film: als oud-fotograaf, als missionair ouderling. Ik was met name geraakt door de reacties van de bezoekers en heb veel tijd besteed aan het organiseren van materiaal om zondags mee te geven aan onze gemeenteleden, zodat ze hun vrienden en collega’s die met vragen over de film komen verder kunnen helpen. Als je niet thuis bent in de Bijbel, is de film erg verwarrend: hij roept meer vragen op dan hij beantwoordt.

Zaterdagmiddag merkte ik dat ik er dieper door geraakt was dan ik dacht: zonder aanwijsbare reden schoot ik opeens vol, lekker meezingen met Hillsongs in de auto was er niet meer bij. Kippevel, tranen in mijn ogen en niet bij machte een fatsoenlijk noot uit te brengen.

Gert Jan ( E-mail ) (URL) · 05-04-’04 13:00 · Reageer op Gert Jan

gravatar for Petra

graag wil ik ook reageren. Ik heb de film 5 dagen geleden gezien en ben er nog niet los van. Ik schrok heel erg van het geweld en was er niet op voorbereid. Tijdens de geseling zat ik al met afgewend hoofd te huilen als een kind. Het lijden was niet om aan te zien en ik voelde zoveel machteloosheid en medelijden dat ik er misselijk van werd. Ik was vervuld van afschuw, vooral bij de kruisiging. Vingers in mijn oren om de hamerslagen niet te horen, hielp niet, wan het hele gebouw dreunde ervan. Ik weigerde om de zaal vroegtijdig te verlaten, want ik voelde dat ik dan Jezus mijn rug zou toekeren, ook al geloof ik amper in God. Na de film was ik kapot en had ik het gevoel dat mijzelf iets verschrikkelijks was overkomen. De dagen erna voelde ik me constant rot en zag ik steeds die beelden voor me. Nu, na 5 dagen, voel ik een soort goed gevoel over de film, alsof de oppervlakkigheid in het leven is weggenomen.

Wat ik denk over de flashbacks: Deze mooie beelden vol liefde en goedheid doen je alleen maar méér van Jezus houden, op het moment dat je hart breekt van medelijden. Heel goed gedaan dus van Mel. En het illustreert goed het verschil tussen het gave ongeschonden gezicht van Jezus en zijn gesloopte, gehavende, gewonde gezicht van later.

Ik vind de film de meest indrukwekkende die ik ooit heb gezien, en ooit zal zien, vermoed ik.

vrede op aarde,

Petra (en niet Petrus, die slappeling)

Petra · 10-04-’04 19:17 · Reageer op Petra

gravatar for Gert Jan

Dankjewel voor je reactie, Petra.

Wow, dat zijn intense emoties die je beschrijft! Aan de ene kant ben ik blij met dat ‘soort goed gevoel’, de verdieping in je leven. Aan de andere kant schrik ik een beetje van de heftigheid waarmee het geweld en Jezus’ lijden je heeft geraakt. Toch herken ik dat ook wel: ik voelde denk ik een vergelijkbare emotie toen ik me realiseerde dat de film vooral Jezus’ fysieke lijden laat zien, en slechts een glimp van zijn geestelijke lijden… Het gevoel totaal verlaten te zijn, zelfs door Zijn Vader – dat is niet te filmen. Als je eens verder wilt praten, mail me gerust!

Gert Jan ( E-mail ) (URL) · 12-04-’04 07:29 · Reageer op Gert Jan

gravatar for Ed

Na het lezen van diverse filmrecensies waarin het het buitensporige geweld wordt bekritiseerd heb ik besloten de film NIET te gaan zien. Ook al is hiermee misschien recht gedaan aan de (historische) authenticiteit. Ik geloof wel dat een kruisiging een afschuwwekkend gebeuren moet zijn geweest dat iedere verbeelding tart. Mijn grootste dillemma is echter hoe ik hierin een daad van (Gods) liefde moet zien. ‘Ik geloof niet in de liefde van martelwerktuigen’ zei Renate Dorrestein ooit, en ik ben het met haar eens. Hoe moet ik, na het zien van een dergelijke film, geloven dat God Liefde is? Ik kan het niet…

Ed · 10-01-’05 16:08 · Reageer op Ed



Verder lezen?

Klik op een van onderstaande 'tags' (indien aanwezig) om snel andere artikelen over dat onderwerp op KolesQueeste te vinden.


Gebruik de interne zoekmachine om KolesQueeste te doorzoeken:


Gebruik Google om KolesQueeste of de rest van het Internet te doorzoeken:

Reageer

Word even een reisgenoot en geef uw reactie:

(optioneel veld)
(optioneel veld)
Geautomatiseerde spam is een plaag, beantwoord daarom deze simpele vraag.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.

P.S. Wil je een eigen plaatje naast je reactie? Registreer je emailadres dan op Gravatar.com!