Psalmen voor Nu - Voor Niemand Bang

Zaterdag 29 April 2006 om 06:00

Het team van Psalmen voor Nu levert met 'Voor Niemand Bang' een ijzersterk vervolg af op het succesvolle 'Totdat Het Veilig Is'. De teksten zijn opnieuw aansprekend en de composities nog steeds even gevarieerd, maar de ietwat voorzichtige, ingehouden expressie die het debuutalbum kenmerkte is losgelaten; de musici krijgen (of nemen?) beduidend meer ruimte om hun kwaliteiten te tonen. De grootste verrassing van 'Voor Niemand Bang' vormen de smaakvolle arrangementen van Minco Eggersman en René de Vries, die het album tot een absolute aanwinst maken.

Psalmen voor Nu wil de psalmen ontsluiten ‘in eigentijds Nederlands, op nieuwe melodieën in de traditie van de lichte muziek van de afgelopen halve eeuw’. Als we die doelstelling als criterium nemen, kunnen we zonder meer stellen dat het team met vlag en wimpel is geslaagd. Niet alle berijmingen vind ik even mooi, en niet allemaal zijn ze even strikt trouw aan de brontekst – maar dat is een euvel dat meer berijmingen plaagt en deels inherent aan het proces van vertalen en berijmen is.

De schrijvers veroorloven zich geen grote dichterlijke vrijheden. Sommige teksten zijn bij vlagen eufemistisch, een enkele wat cryptisch (zoals de slotzin van psalm 12: ‘De machtigen doen wat ze willen, ze maken van slechtheid zichzelf interessant’), maar het merendeel van de teksten is ronduit krachtig te noemen: gedicht in poëtische, aansprekende taal, dicht bij de brontekst én dicht bij de wereld van de luisteraar.

Breed spectrum

Psalmen voor Nu ‘Voor Niemand Bang’ gaat - geheel in lijn met de titel - de uitdagingen bepaald niet uit de weg. Het spectrum van emoties in de psalmen is enorm breed, en in de selectie op dit album ontmoeten een paar uitersten elkaar. De muzikale stijlen lopen daardoor ook sterk uiteen: producer Minco Eggersman is er desondanks in geslaagd het tot één geheel samen te binden. In vergelijking met ‘Totdat het Veilig is’ valt de rijkere schakering van stemmen en tegenstemmen op, naast het gebruik van een breder en gevarieerder instrumentarium. Van gitaren tot ukelele en mandoline, van piano tot de veelvuldig gebruikte synthesizers en vocoders. De arrangementen zijn gewaagder geworden, doorspekt met aanstekelijke riffs en inventieve bridges. Het muzikale plezier spat er vanaf en je kunt horen dat producer, arrangeurs en musici goed op elkaar ingespeeld zijn. Niet zo verwonderlijk als je bedenkt dat verschillende teamleden elkaar ook treffen (of troffen) in formaties als ‘At The Close Of Every Day’, ‘Brown Feather Sparrow’, ‘This Beautiful Mess’, ‘Rollercoaster 23’ en ‘Satellite 7’.

Op pad door de psalmen

Leg de CD in de speler, druk op de ‘play’-knop en een speels en creatief uitgevoerde Psalm 150 komt je tegemoet: een opening waar je helemaal blij van wordt. Via psalm 14 belanden we vervolgens bij psalm 13, op een (ook voor gemeentezang geschikte) melodie van Roeland Smith uit de NGK Houten, berijmd door Ria Borkent. ‘Geef mij weer uitzicht, zodat ik niet sterf’ zingt Ralph van Manen in deze psalm, en daarmee bereidt hij de weg voor de diep doorleefde zesde psalm die na hem komt:
“Mijn HEER, doe mij geen pijn - ik kan niet meer - en koel uw woede met uw medelijden, want ik ga hier kapot. Mijn God, ik ben gebroken: mijn leven ligt in puin.”
De tekst van Menno van der Beek opende mijn ogen voor de schoonheid van de oorspronkelijke psalm, die in zijn liedboekvariant beslist niet tot mijn favorieten behoorde. De nieuwe, indringende melodie van Sergej Visser lijkt me helaas een brug te ver voor de gemeentezang: hij past echter als een handschoen bij de tekst van deze psalm, die zijn weg naar de repertoirelijst van de muziekgroepen ongetwijfeld snel zal vinden. Niels Dolieslager tekende voor de titelsong ‘Voor Niemand Bang’ (psalm 3). Een vlotte popmelodie met een sterke tekst van Liesbeth Goedbloed. Halverwege het nummer lijkt de muziek tot stilstand te komen. Omfloerste synthesizer pads en een diepe baslijn vullen de ruimte. In deze dromerige, Spinvis-achtige klankwereld zingt Ralph de ‘catchline’: “Ik lig in bed, ik slaap en als ik wakker word, is God dichtbij. Ik ben voor niemand bang, al vallen ze mij aan met honderdduizend man.” Dan pakt het lied zichzelf weer op, vol herwonnen energie. Toch... het blijft een bijzondere ervaring Ralph van Manen te horen zingen “Sla hun gezicht kapot. Sla hen de tanden uit.”

Grote contrasten

En dat is slechts de voorbode van wat komen gaat, want ook de door velen als ‘onzingbaar’ getypeerde psalm 137 staat op dit album. De recht-voor-z’n-raap tekst van Menno en de mineurmelodie van Nico Knibbe maken het tot een moderne klaagzang pur sang. Jelmer van de Veer’s basis van melancholische, brede pianoakkoorden en de woordloos klagende Susanne Fields op de achtergrond zorgen voor een van pijn en wanhoop doordrenkte atmosfeer – waarin de slotzin “gelukkig hij die doet wat jij ons deed: hij gooit je kinderen kapot tegen de rots” me iedere keer weer naar adem doet happen. Wat een huiveringwekkende psalm! De grote schoonheid van de muziek voelt paradoxaal en ongemakkelijk aan. Kun je dit nog wel zingen? Moeten we dit anno 2006 nog wel uitvoeren en op CD zetten?

Alle eer aan God

Foto: Geke van der Beek

Hoe totaal anders is dan de combinatie van psalm 42 en 43. Dit duo (dat oorspronkelijk een eenheid was) is door projectvoorman Rien van den Berg weer samengevoegd tot één psalm onder de titel ‘Hoop op God’. Kees van Setten maakte er een prachtige, strofisch gedachte melodie met refrein bij die zonder meer geschikt is om met de gemeente te zingen en die zich bovendien uitstekend leent voor antifonisch psalmzingen (afwisselend voorzanger / gemeente) of wisselzang. Alleen al gezien de lengte van de psalm is dat een goed idee – maar laat u door die lengte niet afschrikken: de muzikale vorm en de liturgische mogelijkheden die in die vorm besloten liggen maken dit lied een aanwinst voor de vieringen.

Pareltjes

In psalm 29 zingt Lydia van Maurik - Wever’s witzilveren stem de sterren van de hemel. Begeleid door de gitaar van componist Jurgen van Harskamp bezingt ze hoe Gods stem weerkaatst over de zee, oceanen doet beven, ceders splijt en bergen verschrikt doet opspringen. Toch roept het lied geen enkel moment angst op: wel diep ontzag en een lyrische vreugde over Gods grootheid. Zo zijn er wel meer muzikale en tekstuele pareltjes aan te wijzen op dit album. De aanstekelijke bass-line à la Curt Smith (Tears for Fears) in psalm 39, de opgetogen lofpsalm 67, de ‘one-liners’ die op de meest onverwachte momenten opeens in je hoofd op komen borrelen... ‘Voor Niemand Bang’ grijpt je meteen bij aanvang in de kladden, voert je mee langs grote hoogten en diepten in de psalmen en laat je gezegend weer gaan met de vrolijke klanken van psalm 122, een meezinger waarbij je moeilijk stil kan blijven zitten. Net als de eerste CD zal ook dit album de psalmen voor veel mensen een stukje dichter naar het centrum van hun geloofsleven brengen. In ons gezin worden de psalmen weer enthousiast gezongen - dankzij het projectteam van Psalmen voor Nu. Zoals ze zelf zeggen, in navolging van psalm 113: ‘Alle eer aan God.’

Gert Jan Kole

Eerder gepubliceerd in Opbouw
Meer informatie over het project, de CD, de bladmuziek en de concerttour is te vinden op www.psalmenvoornu.nl

Naar de voorpagina | E-mail GJ | twee reacties
Gebruikte Tags: ,

Reisgenoten

gravatar for Egeltje

Wow, wat een prof. site! Mag ik een link toevoegen op die van mij? Met goddelijke groeten, Egeltje

Egeltje (URL) · 02-05-’06 15:13 · Reageer op Egeltje

gravatar for Leendert

Wat cool die eigen versies van Psalmen voor Nu. Echt goed gedaan.

Leendert (URL) · 25-05-’06 17:14 · Reageer op Leendert



Verder lezen?

Klik op een van onderstaande 'tags' (indien aanwezig) om snel andere artikelen over dat onderwerp op KolesQueeste te vinden.

Gebruikte Tags: ,

Gebruik de interne zoekmachine om KolesQueeste te doorzoeken:


Gebruik Google om KolesQueeste of de rest van het Internet te doorzoeken:

Reageer

Word even een reisgenoot en geef uw reactie:

(optioneel veld)
(optioneel veld)
Geautomatiseerde spam is een plaag, beantwoord daarom deze simpele vraag.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.

P.S. Wil je een eigen plaatje naast je reactie? Registreer je emailadres dan op Gravatar.com!