Ruach - praatje bij het plaatje

Zondag 26 Juli 2020 om 17:37

Vandaag een lied om je helemaal aan over te geven: Ruach.

Het Hebreeuwse woord 'ruach' kun je soms simpelweg met ‘wind’ vertalen. Maar het kan ook een diepere betekenis hebben: adem, of Geest. Of een gemoedstoestand, een windrichting - de koers die je vaart.

De Septuaginta, de Griekse vertaling van het Oude Testament, vertaalt ruach in die ‘complexere’ betekenissen consequent met 'pneuma', een woord dat vrijwel hetzelfde scala aan betekenissen heeft. Het draait allemaal om beweging en datgene wat jou in beweging zet, je richting geeft. In het Latijn wordt 'ruach' vertaald met 'spiritus', waar ons woord 'inspiratie' vandaan komt. Dat dus.

Write Every Day Down - praatje bij het plaatje

Zondag 05 Juli 2020 om 22:49

Deze week werd een struikelsteen gelegd voor de deur van het huis aan de Amsterdamse Gabriël Metsustraat waaruit Etty Hillesum op 7 september 1943 werd weggevoerd, om via Westerbork naar Auschwitz te worden gebracht. Op 30 november van datzelfde jaar werd ze daar vermoord.

Haar oorlogsdagboek werd wereldberoemd. Ze vertelt daarin over het leven als Jodin in de oorlogsjaren in Amsterdam, maar ook over haar persoonlijke groei: zowel haar leven als denken was onconventioneel en haar ontwikkeling naar een heel persoonlijk godsbegrip stond haaks op het traditionele beeld van die tijd. Ze zette haar tanden in de grote vragen van het leven, vragen die werden getriggerd door haar situatie maar die tegelijkertijd universeel zijn, zoals de vraag waar God is in tijden van lijden.

Soms met uitspraken waar je een mensenleven op kunt kauwen, zoals de zin "Als wij er maar zorg voor dragen, dat ondanks alles, toch God bij ons in veilige handen is", soms heel praktisch en direct toepasbaar zoals de opmerking uit haar dagboek dat het belangrijk is om elke dag bij te houden wat er is gebeurd, omdat je pas achteraf kunt zien hoe God aanwezig is in je leven. Die laatste uitspraak inspireerde Jason Upton tot het schrijven van 'Write Every Day Down'.

Wie - praatje bij het plaatje

Zondag 28 Juni 2020 om 10:16

Je kent vast het verhaal van de Star Thrower, geschreven door Loren Eisely. Een man loopt langs het strand en ziet een jongen steeds bukken, iets oprapen en het in de oceaan gooien. Als hij dichterbij komt, ziet hij dat het zeesterren zijn: 'In a pool of sand and silt a starfish had thrust its arms up stiffly and was holding its body away from the stifling mud. “It’s still alive,” I ventured. “Yes,” he said, and with a quick, yet gentle movement, he picked up the star and spun it over my head and far out into the sea. “It may live if the offshore pull is strong enough,” he said.'

De man ziet geen heil in die operatie. Zeesterren teruggooien is geen structurele oplossing: 'The star thrower is a man, and death is running more fleet than he, and along every seabeach in the world.'

We'll Meet Again - praatje bij het plaatje

Zondag 21 Juni 2020 om 12:28

We'll Meet Again is zo'n lied dat een volstrekte plaats- en tijdgebondenheid moeiteloos combineert met een universele tijdloosheid. Het resoneert bij iedereen die afscheid moet nemen, in de hoop op een weerzien - ooit, waar dan ook. In Nederland sluiten we elk jaar het bevrijdingsdagconcert af met dit lied, en in Engeland stonden er vorige maand door de hernieuwde populariteit vanwege de pandemie maar liefst twee uitvoeringen tegelijk in de Top 50. Tegelijk is het onlosmakelijk verbonden met 1939, het jaar waarin het werd geschreven door de Britse songwriters Ross Parker en Hughie Charles.

Nada Te Turbe - praatje bij het plaatje

Maandag 08 Juni 2020 om 09:40

De Spaanse mystica Theresia van Ávila leefde in de zestiende eeuw, een tijd waarin enorme economische groei (Columbus had de Amerika's ontdekt en het goud kwam letterlijk met scheepsladingen binnen) hand in hand ging met grote onlusten en dodelijke ziektes die over de wereld golfden (Europese matrozen waren super-verspreiders van de builenpest). De kerk, hongerig naar macht en geld, had lijnrecht tegen Christus' voorbeeld in de kant van de rijken en machtigen gekozen - wat leidde tot een grote kerkscheuring, de Reformatie. Theresia bleef in de Rooms-Katholieke kerk, en hervormde de kloosterorde van de karmelietessen van binnenuit. Ze was een activiste die haar verhouding tot God gebruikte als een bron voor haar daden. Haar boeken zijn voor de Rooms-Katholieke theologie zo belangrijk dat zij in 1970 werd benoemd tot kerkleraar.

Fast forward 500 jaar naar 2020 en je ziet: als de geschiedenis ons iets leert, is het dat we niets van de geschiedenis leren. Alleen zijn het nu uitgerekend de witte Evangelicals (nazaten van de Reformatie) die Trump en zijn clan in het zadel hebben geholpen en is de Katholieke kerk juist de partij die de kerk als veldhospitaal inricht en opkomt voor de zwakkeren. En de laatste wereldwijde pandemie kwam niet uit Europa maar werd met alle wereldhandelsreizigers mee ingevlogen vanuit Azië - de radertjes veranderen, het mechanisme blijft hetzelfde.

Delf mijn gezicht op - praatje bij het plaatje

Zaterdag 23 Mei 2020 om 08:54

‘Delf mijn gezicht op’ is een prachtige compositie van Bernhard Huijbers op een intrigerende, poëtische tekst van Huub Oosterhuis. Het onderwerp van het lied is het gegeven dat iemands identiteit niet gelijk is aan zijn verschijning, maar dat er schoonheid onder de oppervlakte te ontdekken is.

All through the night - praatje bij het plaatje

Zaterdag 02 Mei 2020 om 12:05

Mensen vragen mij vaak: "Gert Jan, hoe komt zo'n opname nu tot stand? Welke artistieke keuzes maak je, en hoe kom je van visie tot uitvoering?"

Nah, not really. Niemand heeft dat ooit gevraagd, maar toch vind ik het leuk er iets over te vertellen. Story of my life.

His eye is on the sparrow - praatje bij het plaatje

Zondag 22 Maart 2020 om 15:55

Als je dan toch vrijwillig (maar wel met klem door de overheid aangeraden) de hele zondag binnen zit, terwijl buiten de vogeltjes fluiten, dan kun je maar beter met je one-man-band muziek maken. Liefst over vogeltjes ;-)

Licht in het duister

Vrijdag 20 Maart 2020 om 08:21

2020-03/20200320-070720.jpg

Boven de vide in onze woonkamer, onder de schuinte van het dak, hangt dit drieluik (klik voor het hele plaatje). Het is gemaakt door Monique Touwen, kunstenares en vriendin, en hing lange tijd bij mijn ouders. We hadden het aan hen cadeau gedaan op een moment ze het echt nodig hadden. Nadat zij beide waren overleden stond het bijna twee jaar in bubbeltjesfolie verpakt in onze woonkamer te wachten op een nieuwe bestemming.